Η μεγάλη νίκη των Ελλήνων που κατατρόπωσαν τον τουρκοαιγυπτιακό στόλο.
Μια ιστορική, τοπική επέτειο συνιστά η συμπλήρωση των 204 χρόνων από την Ναυμαχία της Πάτρας, στις 4 Μαρτίου 1822, κατά την οποία ο ελληνικός στόλος νίκησε τον τουρκοαιγυπτιακό.
Ο Διονύσιος Α. Κόκκινος, στο μνημειώδες εξάτομο έργο του «Η Ελληνική Επανάστασις», παραθέτει τα ονόματα όλων των πλοιοκτητών που πήραν μέρος στη Ναυμαχία της Πάτρας. Ως ελάχιστο φόρο τιμής σ’ αυτούς τους ήρωες, θα αναφέρουμε τα ονόματα τους, για να ενημερωθούν οι αναγνώστες μας, αλλά και για να υπάρχουν τα ονόματα τους στο διαδίκτυο, ελπίζουμε για πάντα…
Οι Ψαριανοί ήταν οι: Νικολής Αποστόλης, Γεώργιος Αποστόλης, Αναγνώστης Κοντός, Γεώργιος Κοντός, Γεώργιος Σκανδάλης, Ανδρέας Γιαννίτσης, Χ. Γεώργιος Κοτζιάς, Νικόλαος Χ.Δ. Κοτζιάς, Νικόλαος Γιάνναρης, Νικόλαος Καρακωνσταντής, Γεώργιος Καλαφάτης, Δημήτριος Χ.Γ. Κοτζιάς, ο Κωνσταντίνος Κανάρης με το πυρπολικό του και ο Αναγνώστης Σαρηγιάννης με το μίστικό (ανιχνευτικό πλοίο) του. Οι Ψαριανοί έστειλαν λίγα σχετικά πλοία, γιατί τα υπόλοιπα εκτελούσαν περιπολίες στις μικρασιατικές ακτές και διάφορες άλλες αποστολές στο Αιγαίο.
Οι Σπετσιώτες πλοίαρχοι, ήταν οι εξής: Γκίκας Τσούπας (ναύαρχος), Ι. Μπούκουρης, Ι. Κυριάκος, Δ.Ν. Λάμπρος ή Λεωνίδας, Ν. Ράπτης, Ι.Χ. Κούτσης, Α. Λεμπέσης, Α.Α.Χ Αναργύρου, Ν.Δ. Γονδής, Δ.Α Σκλιάς, Κ. Ανδρούτσος, Ν.Α. Λαζάρου ή Ορλόφ, Θ.Δ. Λαζάρου, Π. Μπούμπουλης, Ι. Σάντος, Ν. Μυλωνάς, Α. Σωτηρίου, Λ. Κοντρουμπής, Ι.Γ. Κούτσης και ο Δ.Π. Ποριώτης με το πυρπολικό του.
Οι Υδραίοι καπεταναίοι, ήταν οι: Ανδρέας Μιαούλης (ναύαρχος), Λάζαρος Πινότσης, Ιωάννης Βούλγαρης, Εμμανουήλ Τομπαζής, Γεώργιος Σαχτούρης, Αντώνιος Κριεζής, Δημήτριος Βώκος, γιος του Μιαούλη, το «αρχικό επώνυμο» του οποίου ήταν Βώκος, Αντώνης Ραφαλιάς, Θ. Γκιώνης, Δημήτριος Κιοσσές, Χρήστος Δημητρίου, Ανδρέας Κοσμάς, Ιωάννης Μπασαξής, Ιωάννης Γκέλης, Σταμάτης Φωκάς, Σάββας Ανδρέου, Νικόλαος Ρεβίδης, Ηλίας Τσόρτσας, Βασίλειος Μπουντουρής, Ιωάννης Δοκός, Δημήτριος Κριεμνάδης, Γκίκας Ιωάννου, Ιωάννης Ζάκας και Κοσμάς Μπαρμπαρής.
Σε συνθήκες τρικυμίας
Ο πλους των τριών στόλων, έγινε με τρικυμία. Συναντήθηκαν στη νησίδα Πρώτη (των μεσσηνιακών Οινουσσών). Εκεί η τρικυμία κόπασε και ο Σπετσιώτης ναύαρχος Γκίκας Τσούπας, ενημέρωσε με σήματα τους συναδέλφους του, ότι οι πρόσκοποι (=ανιχνευτές) του, τον ενημέρωσαν ότι ο τουρκοαιγυπτιακός στόλος ήταν αγκυροβολημένος στην Πάτρα. Οι πρόσκοποι έπαιρναν πληροφορίες από τα πλοία με ουδέτερη σημαία που συναντούσαν στο πέλαγος. Τότε, έγινε διανομή της πυρίτιδος που είχε στείλει ο μεγάλος εθνικός ευεργέτης Ιωάννης Βαρβάκης από τη Ρωσία.
Σε κάθε πλοίο, δόθηκαν δύο βαρέλια. Μεταξύ των ακτών της Ηλείας και της Ζακύνθου, έγινε σύσκεψη των ναυάρχων στο πλοίο του Ανδρέα Μιαούλη και αποφασίστηκε να γίνει επίθεση στον εχθρικό στόλο, μέσα στο λιμάνι της Πάτρας.
Τα μικρά ελληνικά πλοία, αντιμετώπισαν όμως πάλι πρόβλημα με τον καιρό. Ξέσπασε νέα τρικυμία. Φοβερός άνεμος έπνεε από τον Κορινθιακό και τα πλοία κλυδωνίζονταν από τα αφρισμένα κύματα. Έτσι δεν μπόρεσαν να κατευθυνθούν στην Πάτρα. Μετά από εντολή του Μιαούλη, τα πλοία κατευθύνθηκαν στο Μεσολόγγι. Εκεί, έγινε νέα σύσκεψη με παρόντες όλους τους πλοιάρχους. Ο Μιαούλης τούς ανακοίνωσε ότι επειδή φαινόταν πως ο καιρός θα βελτιωθεί, η επίθεση θα γινόταν την επόμενη μέρα. Όλη τη νύχτα έγιναν προετοιμασίες και τα χαράματα, αν και ο καιρός δεν έχει βελτιωθεί, τα ελληνικά πλοία ξεκίνησαν για την Πάτρα, με πρώτο εκείνο του Ανδρέα Μιαούλη.
Τα πλοία κινούνταν με δυσκολία και με μεγάλο κίνδυνο. Ο αέρας έγινε σφοδρότερος και η θάλασσα ήταν φουρτουνιασμένη. Αλλά τα ελληνικά πληρώματα κατάφερναν με θαυμαστό τρόπο να συνεχίσουν τη ρότα τους.
Οι ναύαρχοι συμφώνησαν ότι με τον καιρό αυτό, ήταν αδύνατον να γίνει ναυμαχία κατά παράταξη. «Η βαρεία ατμόσφαιρα ημπόδιζε να διακρίνουν τον λιμένα των Πατρών», γράφει ο Δ. Κόκκινος.
Οι Τούρκοι και οι Αιγύπτιοι ήταν ανέμελοι και ανύποπτοι, γιατί ήταν σίγουροι ότι με τέτοια θαλασσοταραχή, ήταν αδύνατο τα μικρά ελληνικά πλοία να τολμήσουν να «χτυπήσουν» τα μεγάλα και με ισχυρότατα πυροβόλα δικά τους.
Όταν όμως ξαφνικά είδαν μπροστά τους τα ελληνικά πλοία, ήταν πολύαργά. Ο Τούρκος ναύαρχος, έδωσε εντολή να σηκώσουν τις άγκυρες να ανοίξουν πανιά και να βγουν από το λιμάνι για να μην δεχτούν εκεί, ακινητοποιημένα επίθεση.
Ωστόσο μεταξύ των πληρωμάτων επικράτησε ταραχή! Τα πλοία είχαν ρίξει και τις δυο άγκυρές τους, για να μην παρασυρθούν από τα κύματα στην ακτή και ήταν δύσκολο να φύγουν.
Το πλοίο του Μιαούλη μπήκε πρώτο στο λιμάνι, ακολουθούμενο από το μπρίκι του Δ. Λάμπρου. Ο Μιαούλης μπήκε με το πλοίο του ανάμεσα σε δύο φρεγάτες και άρχισε να βάλλει εναντίων τους. Η μια φρεγάτα κατάφερε να ξεφύγει. Όμως η δεύτερη δεν πρόλαβε και δέχτηκε τα ανελέητα πυρά από το πλοίο του Μιαούλη, ενώ παράλληλα, άλλα ελληνικά σκάφη έμπαιναν στο λιμάνι και τα τουρκοαιγυπτιακά έφευγαν!
Μέσα σε σφοδρή θαλασσοταραχή, η ναυμαχία κράτησε περίπου 6 ώρες. Η φρεγάτα που χτύπησε ο Μιαούλης, διέφυγε με πολλές ζημιές. Από τους άνδρες του πληρώματός της, πολλοί σκοτώθηκαν και τραυματίστηκαν. Ζημιές υπέστησαν πολλά ακόμα τουρκικά πλοία. Από τα ελληνικά, μόνο το πλοίο του Ι.Γ. Κούτση κινδύνεψε να βυθιστεί.
Οι Τούρκοι, με τα μεγάλα και άρτια εξοπλισμένα πλοία, έσπευσαν να εγκαταλείψουν το λιμάνι της Πάτρας. Λόγω των δυσμενών καιρικών συνθηκών, μόνο ο μισός ελληνικός στόλος ενεπλάκη στην ναυμαχία. Οι Τούρκοι είχαν πολλούς νεκρούς και τραυματίες. Από ελληνικής πλευράς, σκοτώθηκε ο Νικόλαος Γερακίνης και λίγοι ναυτικοί τραυματίστηκαν.
Ο ρόλος του καιρού
Ο κορυφαίος Έλληνας μετεωρολόγος Δημήτρης Ζιακόπουλος στο αναλύει στο μπλογκ του ziakopoulos.blogspot.gr, τον καθοριστικό ρόλο του καιρού στη Ναυμαχία.
Όπως αναφέρει, στη διάρκεια των πρώτων 9 ημερών του Φεβρουαρίου, οι Τούρκοι έμειναν καθηλωμένοι στη Ζάκυνθο, είτε λόγω επίμονων Βορειοανατολικών ανέμων (το πιθανότερο), είτε λόγω διέλευσης από την περιοχή διαδοχικών μετωπικών υφέσεων. Οι Τούρκοι ξεκίνησαν για την Πάτρα με τους ευνοϊκούς γι’ αυτούς Δυτικούς- Βορειοδυτικούς ανέμους. Ο καιρός διευκόλυνε τον απόπλου του ελληνικού στόλου από την Κορώνη.
Λίγες μέρες μετά στον Πατραϊκό επικράτησαν Βορειοανατολικοί άνεμοι. Τις κινήσεις των Τουρκοαιγυπτίων, δυσκόλευε, από σχετικές αναφορές και το κρύο, που διήρκεσε αρκετές μέρες. Τέλος, σύμφωνα και με τον έγκριτο μεταωρολόγο η ναυμαχία της Πάτρας, έγινε μέσα σε σφοδρή τρικυμία.
Η σημασία
Η ελληνική νίκη αναγγέλθηκε με έγγραφο το οποίο υπέγραφαν και οι πέντε ναύαρχοι. Η σημασία της νίκης αυτής, ήταν πολύ μεγάλη.
Ήταν η πρώτη φορά που ελληνικά πλοία αντιμετώπιζαν «στα ίσια» τουρκικά, χωρίς να χρησιμοποιήσουν πυρπολικά. Καθώς οι καιρικές συνθήκες δεν ήταν καλές, ο τουρκοαιγυπτιακός στόλος χτυπήθηκε από λίγα ελληνικά πλοία. Διαφορετικά, οι ζημιές που θα είχε υποστεί θα ήταν πολύ μεγαλύτερες. Το ηθικό των Ελλήνων ναυτικών τονώθηκε και μπόρεσαν να συνεχίσουν να πολεμούν στη θάλασσα με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και γενναιότητα. Και είναι ενδεικτικό το γεγονός ότι ο τουρκοαιγυπτιακός στόλος δεν τόλμησε να φύγει από τη Ζάκυνθο, πριν από την αποχώρηση των Ελλήνων.