Μια βραδιά που η Ελλάδα θέλησε να δείξει το πιο λαμπερό της πρόσωπο – και τελικά φώτισε τις πιο γυμνές της αντιφάσεις.
Της Νικόλ Μακρή
Με τα φετινά Miss Universe να βρίσκονται σε εξέλιξη και τη νέα «Μις Υφήλιος» να ετοιμάζεται να στεφθεί στις 21 Νοεμβρίου είναι μάλλον η κατάλληλη στιγμή να θυμηθούμε πότε –και πώς– η Ελλάδα έβαλε τη δική της υπογραφή στον πιο παράδοξο διαγωνισμό ομορφιάς που έγινε ποτέ.
Στις 21 Ιουλίου 1973 η Αθήνα έζησε μια από εκείνες τις βραδιές που αν τις περιγράψεις σήμερα ακούγονται σχεδόν σαν αστικός μύθος ο διαγωνισμός Μις Υφήλιος έγινε στο Ηρώδειο. Στον ίδιο χώρο όπου σήμερα βλέπεις αρχαίο δράμα και λυρικές συναυλίες τότε ανέβηκαν 61 διαγωνιζόμενες από όλο τον κόσμο με φορέματα, χαμόγελα και κάμερες από το εξωτερικό.
Η επιλογή του χώρου δεν ήταν απλώς εκκεντρική. Ήταν χειρονομία εποχής. Η Ελλάδα της δικτατορίας ήθελε να δείξει “σύγχρονο πρόσωπο” να εμφανιστεί διεθνής, λαμπερή, ικανή να φιλοξενεί μεγάλα events. Και τι πιο εντυπωσιακό από το να βάλεις έναν παγκόσμιο διαγωνισμό ομορφιάς κυριολεκτικά κάτω από την Ακρόπολη; Ένα μνημείο σχεδόν 2.000 ετών φόντο για στέμματα, τούλια και διεθνείς παρουσιαστές. Είναι το είδος της υπερβολής που μόνο τα ‘70s και μια λίγο ανασφαλής χώρα μπορούν να σκεφτούν.
Η εικόνα πρέπει να ήταν πραγματικά παράξενη οι πέτρινες κερκίδες γεμάτες κόσμο με βραδινά, οι προβολείς να φωτίζουν το κοίλο, η σκηνή στημένη για τηλεοπτική παραγωγή και στη μέση οι υποψήφιες Μις Υφήλιος να περπατούν εκεί όπου συνήθως ακούγεται αρχαίο χορικό. Ένας διάλογος ανάμεσα στο “ιερό” και στο “τηλεοπτικό” που αν δεν είχε συμβεί δύσκολα θα τον φανταζόσουν.
Φυσικά υπήρχαν όρια. Η Αρχαιολογική Υπηρεσία δεν επέτρεψε το σκέλος με τα μαγιό μέσα στο μνημείο – και λογικό. Αυτό γυρίστηκε αλλού σε πιο “ασφαλές” περιβάλλον. Αλλά η ουσία δεν άλλαξε το κεντρικό λαμπερό κομμάτι του διαγωνισμού έγινε στο Ηρώδειο και μεταδόθηκε διεθνώς. Για λίγες ώρες η Αθήνα βρέθηκε στα τηλεοπτικά δελτία όχι για κάποιο πολιτικό γεγονός ή για τον Παρθενώνα αλλά επειδή εδώ στέφθηκε η ομορφότερη γυναίκα του κόσμου.
Νικήτρια αναδείχθηκε η Margarita Moran από τις Φιλιππίνες. Η στέψη της κάτω από την Ακρόπολη ταξίδεψε σε δεκάδες χώρες και έδωσε στην Ελλάδα μια σπάνια στιγμή διεθνούς προβολής. Όμως αν αφήσεις στην άκρη τη λάμψη αυτό που μένει πιο ενδιαφέρον είναι η αντίθεση ένα μνημείο που χτίστηκε για λόγους κύρους και πολιτισμού βρέθηκε –έστω για μια βραδιά– να υπηρετεί την ποπ αισθητική της τηλεόρασης. Μια γιορτή εικόνας σε χώρο μνήμης.
Αυτό λέει πολλά για το πώς έβλεπε η Ελλάδα τον εαυτό της τότε. Από τη μία τεράστια περηφάνια για την αρχαιότητα. Από την άλλη μια διαρκής ανάγκη να δείξει ότι “παίζει” και στο διεθνές παρόν. Η λύση ήταν να δανειστεί το κύρος του παρελθόντος για να στηρίξει ένα σύγχρονο θέαμα. Αν το σκεφτείς ήταν μια πρώιμη μορφή αυτού που σήμερα λέμε “branding πόλης” πάρε το πιο εμβληματικό σου σημείο και βάλε το στο πλάνο.
Αν το ίδιο πράγμα γινόταν σήμερα θα είχαμε οριακά επανάσταση. Το 1973 όμως ήταν αλλιώς. Η τηλεόραση ήταν ακόμα μαγεία, η Ελλάδα ήθελε να δείξει ότι μπορεί να φέρει διεθνείς παραγωγές και –ας μην το ξεχνάμε– τα καλλιστεία τότε δεν είχαν την τοξικότητα ή τη δυσπιστία που έχουν σήμερα. Ήταν ένα κανονικό θέαμα, οικογενειακό σχεδόν. Μπορεί να φάνηκε υπερβολικό αλλά δεν φάνηκε παράλογο.
Κοιτάζοντάς το σήμερα υπάρχει και μια δόση τρυφερότητας μέσα σε όλο αυτό. Μια χώρα που κρατάει στα χέρια της έναν από τους πιο φορτισμένους πολιτιστικά χώρους της και τον χρησιμοποιεί για να πει στον κόσμο “κοιτάξτε μας”. Όχι μέσα από αρχαιολόγους και φιλολόγους αλλά μέσα από στρας, τίτλους και παρουσιάστριες. Κάπως αφελές, κάπως μεγαλοπιασμένο αλλά σίγουρα πολύ ελληνικό.
Το Ηρώδειο φυσικά συνέχισε μετά τη ζωή του όπως το ξέρουμε. Η βραδιά της Μις Υφήλιος έμεινε περισσότερο ως παράξενη παρένθεση παρά ως νέα κανονικότητα. Δεν ξαναείδαμε καλλιστεία εκεί ούτε κάτι τόσο ποπ. Ήταν μία και έξω. Γι’ αυτό ίσως έχει και αυτή τη γοητεία ήταν μια στιγμή που δεν ταίριαζε με τον χώρο αλλά γι’ αυτό ακριβώς την θυμόμαστε.
Κι αν κάτι κρατάει κανείς δεν είναι ποια κέρδισε ή ποιο φόρεμα φορούσε. Είναι ότι για ένα καλοκαιρινό βράδυ του ’73 ο πιο “ιερός” χώρος της αθηναϊκής σκηνής μετατράπηκε σε σκηνικό τηλεοπτικής λάμψης – χωρίς τύψεις, χωρίς δεύτερες σκέψεις. Μια Ελλάδα που δεν είχε ακόμη κουραστεί να εντυπωσιάζεται με την ίδια της την εικόνα. Και αν με ρωτάς αυτό που με θλίβει περισσότερο είναι το πόσο πρόθυμα βάλαμε την Ιστορία να παίζει δεύτερο ρόλο για χάρη της εικόνας.-
“Καλησπέρα, είμαι η Κορίνα Τσοπέη. Πριν από εννέα χρόνια το όνειρο μιας ζωής έγινε πραγματικότητα όταν κέρδισα τον τίτλο Μiss Universe. Εκείνη τη χρονιά εκπροσωπούσα την Ελλάδα, τη γενέτειρα μου και πάντα ήμουν περήφανη που επιλέχθηκα πρώτα για Σταρ Ελλάς και μετά για Μις Υφήλιος. Απόψε ένα ακόμη όνειρό μου πραγματοποιήθηκε όταν ο διαγωνισμός ήρθε στη χώρα μου και είμαι πολύ χαρούμενη που υποδέχομαι 61 όμορφα κορίτσια από έξι Ηπείρους στην πατρίδα μου. Είμαι πολύ χαρούμενη που υποδέχομαι κι εσάς στο διαγωνισμό Miss Universe 1973 στην Eλλάδa, στο Ηρώδειο.” Αυτά ήταν τα λόγια με τα οποία η Κορίνα Τσοπέη καλωσόρισε και ξεκίνησε τη μετάδοση του διαγωνισμού Miss Universe από την τηλεόραση.