Εννέα χρόνια μετά, το αυτονόητο λέγεται επιτέλους με το όνομά του
Της Νικόλ Μακρή
Δεν είναι η πρώτη φορά που γράφω για μια υπόθεση σαν κι αυτή και κάθε φορά καταλήγω στο ίδιο σημείο, να αναρωτιέμαι πόσο ακόμη θα χρειαστεί να επαναλαμβάνουμε τα αυτονόητα για να αρχίσει κάτι να αλλάζει πραγματικά. Η υπόθεση της Ιωάννας Τούνη δεν είναι απλώς μια δικαστική εξέλιξη που έκλεισε έναν κύκλο, είναι μια ιστορία που κουβαλά πάνω της όλο το βάρος μιας εποχής όπου η ιδιωτικότητα μπορεί να καταρρεύσει μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα και να σε ακολουθεί για χρόνια.
Η απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Θεσσαλονίκης να κρίνει ένοχους τους δύο κατηγορούμενους για παραβίαση προσωπικών δεδομένων με σκοπό βλάβης, σε βαθμό κακουργήματος, έρχεται σχεδόν εννέα χρόνια μετά τη στιγμή που καταγράφηκε εκείνο το βίντεο το 2017 και διακινήθηκε χωρίς τη συγκατάθεσή της. Εννέα χρόνια δεν είναι απλώς καθυστέρηση της Δικαιοσύνης, είναι μια ολόκληρη περίοδος ζωής μέσα στην οποία ένα άτομο καλείται να συνεχίσει να υπάρχει ενώ ταυτόχρονα κουβαλά κάτι που δεν επέλεξε ποτέ να μοιραστεί.
Ο πρώτος κατηγορούμενος, ο τότε σύντροφός της, καταδικάστηκε σε τέσσερα χρόνια φυλάκιση χωρίς κανένα ελαφρυντικό και θα παραμείνει ελεύθερος μέχρι την εκδίκαση της έφεσης, ενώ ο δεύτερος, που φέρεται να δημοσίευσε το υλικό στο διαδίκτυο, καταδικάστηκε σε τρία χρόνια με αναστολή, καθώς του αναγνωρίστηκε πρότερος σύννομος βίος. Και οι δύο αφέθηκαν ελεύθεροι. Αυτά είναι τα νομικά δεδομένα, καθαρά, καταγεγραμμένα, με τη λογική της Δικαιοσύνης να λειτουργεί μέσα στα όριά της.
Αλλά αν μείνουμε μόνο εκεί, χάνουμε το πιο σημαντικό. Γιατί το revenge porn δεν είναι απλώς ένα αδίκημα που περιγράφεται σε έναν ποινικό κώδικα. Είναι μια μορφή βίας που δεν φαίνεται εξωτερικά, αλλά σε διαλύει εσωτερικά. Είναι η αίσθηση ότι κάτι βαθιά προσωπικό σου έχει φύγει από τον έλεγχο, ότι μπορεί να εμφανιστεί οπουδήποτε, οποτεδήποτε, μπροστά σε οποιονδήποτε. Είναι το να ζεις με την ιδέα ότι δεν έχεις πια ιδιωτικό χώρο.
Και αυτό δεν κρατά μια μέρα. Δεν είναι ένα γεγονός που περνά και τελειώνει. Είναι η στιγμή που νομίζεις ότι το έχεις αφήσει πίσω και ξαφνικά επιστρέφει, μέσα από ένα σχόλιο, ένα μήνυμα, μια αναφορά. Είναι το να πρέπει να εξηγείς, να απολογείσαι, να υπερασπίζεσαι τον εαυτό σου για κάτι που δεν θα έπρεπε καν να συζητιέται.
Αυτό που μου φαίνεται πιο σημαντικό σε αυτή την υπόθεση δεν είναι μόνο η ετυμηγορία, αλλά το τι συμβολίζει. Γιατί για χρόνια τέτοιες ιστορίες αντιμετωπίζονταν περίπου ως «σκάνδαλα», ως κάτι που προκαλεί περιέργεια, ως υλικό προς κατανάλωση. Πολύ λιγότερο ως αυτό που πραγματικά είναι, κακοποίηση.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία oτι μια γυναίκα βιντεοσκοπείται χωρίς τη συγκατάθεσή της, ότι αυτό το υλικό διακινείται, ανεβαίνει σε πορνογραφικές ιστοσελίδες, μοιράζεται, σχολιάζεται και το βάρος τελικά δεν πέφτει μόνο σε αυτούς που το έκαναν, αλλά και σε εκείνη που το υπέστη. Ότι για χρόνια η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από το «γιατί», αλλά όχι προς την σωστή κατεύθυνση.
Γιατί εμπιστεύτηκε. Γιατί βρέθηκε εκεί. Το ίδιο μοτίβο, ξανά και ξανά.Και κάπου εκεί καταλαβαίνεις ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο νομικό. Είναι βαθιά κοινωνικό είναι ξεκάθαρα βαθιά κοινωνικό.
Το γεγονός ότι χρειάστηκαν εννέα χρόνια για να φτάσουμε σε μια απόφαση λέει πολλά. Όχι μόνο για τη λειτουργία της Δικαιοσύνης, αλλά και για την αντοχή που απαιτείται από ένα θύμα για να φτάσει μέχρι το τέλος. Να μην αποσυρθεί, να μην σιωπήσει, να μην πει «δεν αντέχω άλλο».
Το βίντεο που ανάρτησε η ίδια μετά την απόφαση, έξω από το δικαστήριο, με τους φίλους της γύρω της, δεν ήταν απλώς μια στιγμή ανακούφισης. Ήταν κάτι πιο σύνθετο ήταν αυτή η ταυτόχρονη ανάγκη να κλάψεις και να γελάσεις, να συνειδητοποιήσεις τι πέρασε και τι αφήνεις πίσω σου. Ήταν μια ανθρώπινη αντίδραση που δεν χωρά εύκολα σε τίτλους.
Και ίσως εκεί βρίσκεται η πιο ουσιαστική πλευρά αυτής της υπόθεσης. Όχι στο αποτέλεσμα μόνο, αλλά στη διαδρομή. Γιατί κάθε τέτοια ιστορία ανοίγει ξανά μια συζήτηση που δεν θα έπρεπε να κλείνει ποτέ. Για τα όρια, για τη συναίνεση, για την ευθύνη, για το πώς αντιμετωπίζουμε τα θύματα. Για το πώς εξακολουθούμε να ζούμε σε μια κοινωνία που συχνά είναι πιο έτοιμη να σχολιάσει ,να κρίνει και να σταυρώσει παρά να καταλάβει.
Και αν κάτι αλλάζει σιγά σιγά, είναι ότι πλέον αυτές οι υποθέσεις δεν περνούν απαρατήρητες. Υπάρχει μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση, περισσότερη ενημέρωση, περισσότερη ορατότητα. Αλλά δεν αρκεί αλήθεια.
Γιατί όσο υπάρχει έστω και ένας άνθρωπος που φοβάται να μιλήσει, όσο υπάρχει έστω και μια περίπτωση που αντιμετωπίζεται ως «περιέργεια» και όχι ως βία, τότε δεν έχουμε φτάσει εκεί που νομίζουμε.
Η υπόθεση της Ιωάννας Τούνη δεν είναι το τέλος μιας ιστορίας. Είναι ένα σημείο μέσα σε μια πολύ μεγαλύτερη εικόνα. Και αυτό που μένει δεν είναι μόνο η λέξη «ένοχοι», αλλά το ότι κάποιος άντεξε αρκετά για να τη διεκδικήσει. Και ίσως αυτό είναι τελικά το πιο σημαντικό. Ότι, έστω και αργά, κάποια πράγματα αρχίζουν να λέγονται με το όνομά τους. Όχι ως σκάνδαλα, αλλά καθαρά ως αυτό που είναι, ωμή Βία.-
