Για τις μητέρες στη Γάζα, η σημερινή ημέρα δεν έχει λουλούδια και γιορτές, αλλά αγωνία για νερό, φαγητό, ασφάλεια και ένα αύριο που μοιάζει κάθε μέρα πιο μακρινό.
Η Ημέρα της Μητέρας είναι, για τον περισσότερο κόσμο, μια ημέρα αφιερωμένη στην αγάπη, την ευγνωμοσύνη και τη φροντίδα. Στη Γάζα, όμως, η μητρότητα έχει μετατραπεί σε έναν καθημερινό αγώνα επιβίωσης. Εκεί, η λέξη «μητέρα» δεν σημαίνει μόνο αγκαλιά, παρηγοριά και προστασία. Σημαίνει να ψάχνεις νερό μέσα στα ερείπια, να δίνεις το φαγητό σου στα παιδιά σου, να κοιμάσαι με τα χέρια γύρω τους από φόβο μήπως καταρρεύσει το κτίριο και να γεννάς σε ένα σύστημα υγείας που έχει σχεδόν διαλυθεί.
Σύμφωνα με τη Samaher Said, υπεύθυνη προστασίας της οργάνωσης Medical Aid for Palestinians στη Γάζα, η εγκυμοσύνη και ο τοκετός έχουν γίνει «συνεχής μάχη για επιβίωση». Στη Γάζα υπάρχουν κάθε στιγμή περίπου 50.000 έγκυες γυναίκες, ενώ έως και 160 γυναίκες γεννούν κάθε ημέρα, σε συνθήκες που απέχουν δραματικά από αυτό που θα έπρεπε να σημαίνει ασφαλής μητρότητα.
Το σύστημα υγείας έχει δεχθεί τεράστιο πλήγμα. Σχεδόν κάθε νοσοκομείο έχει υποστεί ζημιές ή έχει καταστραφεί, ενώ υπάρχουν περιπτώσεις γυναικών που υποβλήθηκαν σε καισαρική τομή χωρίς αναισθησία ή επαρκή αναλγητικά, επειδή τα φάρμακα δεν ήταν διαθέσιμα. Την ίδια στιγμή, μία στις τρεις εγκυμοσύνες θεωρείται υψηλού κινδύνου, ενώ αναφέρεται ότι το 70% των νεογνών είναι πρόωρα ή λιποβαρή.
Για πολλές γυναίκες, ακόμη και ο τοκετός δεν γίνεται πλέον σε νοσοκομείο. Περίπου 15 γεννήσεις την εβδομάδα πραγματοποιούνται εκτός υγειονομικών δομών, σε σκηνές και πρόχειρα καταλύματα, μέσα σε ανθυγιεινές και επικίνδυνες συνθήκες. Για μια μητέρα στη Γάζα, η γέννηση ενός παιδιού δεν συνοδεύεται μόνο από φόβο για την υγεία του νεογέννητου, αλλά και από τον τρόμο των βομβαρδισμών, της έλλειψης φαρμάκων, της πείνας και της αβεβαιότητας.
Η κρίση δεν σταματά τη στιγμή που γεννιέται ένα παιδί. Η έλλειψη επαρκούς τροφής, καθαρού νερού, ειδών υγιεινής και ιατρικής παρακολούθησης κάνει τη λοχεία εξίσου επικίνδυνη. Η Samaher Said περιγράφει μητέρες που δυσκολεύονται να θηλάσουν λόγω υποσιτισμού και στρες, ενώ το βρεφικό γάλα είναι συχνά δυσεύρετο ή μη ασφαλές. Η μεταγεννητική φροντίδα είναι εξαιρετικά περιορισμένη, με αποτέλεσμα επιπλοκές σε μητέρες και νεογνά να επιδεινώνονται.
Η ίδια πραγματικότητα αποτυπώνεται μέσα από την ιστορία της Diana, μιας μητέρας στη Γάζα που μεγαλώνει τα παιδιά της μέσα στα ερείπια. Ο επτάχρονος Karim τη ρωτά γιατί τα κτίρια είναι κατεστραμμένα, ποιος τα γκρέμισε και γιατί. Η ίδια προσπαθεί να διαλέγει προσεκτικά τις λέξεις της, όχι για να του πει όλη την αλήθεια, αλλά για να τον προστατεύσει από αυτήν.
Πριν από τον πόλεμο, η Diana σπούδαζε αγγλική μετάφραση και ονειρευόταν να μεταφράζει μυθιστορήματα και σενάρια. Τώρα μεταφράζει στα παιδιά της τη γλώσσα της καταστροφής σε λέξεις που μπορούν να αντέξουν. Η μικρή Rose ήταν μόλις επτά μηνών όταν άρχισαν οι βομβαρδισμοί και έμαθε να περπατά σε σκηνή. Η μητέρα της λέει ότι το παιδί δεν έχει γνωρίσει καν τι είναι μια κούκλα.
Η καθημερινότητα της μητέρας στη Γάζα μετριέται πλέον αλλιώς: όχι με σχολικές τσάντες, παιχνίδια και παιδικά γεύματα, αλλά με αποστάσεις για νερό, ασφαλείς διαδρομές, άδειες κατσαρόλες και τρόπους να κρατηθούν τα παιδιά ήρεμα όταν ο ουρανός «βρυχάται». Η Diana περπατά συχνά σχεδόν δέκα χιλιόμετρα για να μεταφέρει νερό, ενώ περιγράφει αυτή την εξαντλητική διαδρομή ως «το λιγότερο» που μπορεί να κάνει.
Σε αυτή την πραγματικότητα, η μητρική αγάπη παίρνει μορφές που δύσκολα χωρούν σε γιορτινά αφιερώματα. Είναι η μητέρα που αφήνει τα παιδιά της να φάνε πρώτα, ενώ η ίδια μένει με έναν καφέ για όλη την ημέρα. Είναι η γυναίκα που ξοδεύει τα ελάχιστα χρήματά της για φαγητό των παιδιών και όχι για τα δικά της φάρμακα. Είναι εκείνη που, όταν ακούγεται έκρηξη, καλύπτει ενστικτωδώς τα παιδιά της με το σώμα της. Είναι εκείνη που, όταν ανασύρεται από τα χαλάσματα, ρωτά πρώτα: «Πού είναι τα παιδιά μου;».
Η Samaher Said περιγράφει μητέρες που ζουν με σοβαρή αναιμία, υποσιτισμό, χρόνιο στρες, κατάθλιψη και υψηλή πίεση. Περιγράφει ακόμη γυναίκες που νιώθουν ενοχές επειδή είναι έγκυες μέσα σε σκηνές, σε έναν τόπο που δεν μπορεί πια να εγγυηθεί ούτε τα βασικά για μια νέα ζωή. Σε μια χαρακτηριστική περίπτωση, μια γυναίκα έμαθε ότι είναι έγκυος μετά τον θάνατο του συζύγου της, μετατρέποντας μια είδηση που κανονικά θα έφερνε χαρά σε ακόμη ένα βάρος πένθους και αγωνίας.
Και όμως, μέσα σε αυτή την πραγματικότητα, οι μητέρες συνεχίζουν να δημιουργούν μικρές νησίδες κανονικότητας. Η Diana βάζει μουσική από το κινητό της, ο Karim διαλέγει τραγούδια και η Rose χορεύει. Είναι στιγμές που κρατούν ελάχιστα, αλλά για εκείνη είναι οι στιγμές χαράς. Το βράδυ κοιμάται με τα παιδιά της δεξιά και αριστερά, με τα χέρια της γύρω τους, λέγοντας ότι αν το κτίριο καταρρεύσει, θέλει να τα κρατά αγκαλιά.
Η σημερινή Ημέρα της Μητέρας, λοιπόν, δεν μπορεί να διαβαστεί μόνο ως μια τρυφερή επέτειος. Για τη Γάζα είναι υπενθύμιση ότι η μητρότητα, όταν στερείται ασφάλεια, υγεία, τροφή και στέγη, γίνεται μια μορφή καθημερινής αντίστασης. Όχι με μεγάλα λόγια, αλλά με πράξεις που επαναλαμβάνονται αθόρυβα: ένα κομμάτι ψωμί που πηγαίνει πρώτα στο παιδί, ένα σώμα που γίνεται ασπίδα, μια απάντηση που κρύβει τον τρόμο για να μη φοβηθεί ένα παιδί περισσότερο.
Η μητέρα στη Γάζα δεν είναι απλώς σύμβολο αντοχής. Είναι ένας άνθρωπος που φοβάται, πονά, πεινά, θρηνεί και παρ’ όλα αυτά συνεχίζει να φροντίζει. Και ίσως γι’ αυτό, τη σημερινή ημέρα, η εικόνα της μητέρας στη Γάζα δεν είναι μόνο μια εικόνα οδύνης. Είναι και η πιο σκληρή, η πιο γυμνή εκδοχή της μητρικής αγάπης: αγάπη χωρίς ασφάλεια, χωρίς βεβαιότητα, χωρίς ξεκούραση — αλλά με μια επιμονή που επιβιώνει ακόμη και μέσα στα ερείπια.