Από τον Ζορμπά μέχρι το Glass Onion – Οι ταινίες που έκαναν την Ελλάδα πρωταγωνίστρια
Της Νικόλ Μακρή
Η σχέση του Χόλιγουντ με την Ελλάδα δεν είναι συγκυριακή, δεν είναι απλώς θέμα τοπίου ή φορολογικών κινήτρων. Είναι κάτι βαθύτερο, είναι εκείνη η αίσθηση ότι η Ιστορία και το παρόν συνυπάρχουν στο ίδιο πλάνο.
Από τη δεκαετία του ’50 μέχρι σήμερα, η χώρα έχει λειτουργήσει άλλοτε ως εξωτικό όνειρο, άλλοτε ως τόπος εσωτερικής αναζήτησης και άλλοτε ως πεδίο καθαρής κινηματογραφικής περιπέτειας.
Το PatrasVoice παρουσιάζει ένα εκτενές αφιέρωμα στη διαχρονική σχέση του Χόλιγουντ με το ελληνικό τοπίο. Το ταξίδι μας στον χρόνο ξεκινά από την Ύδρα που αυτές τις μέρες φιλοξενεί τον Μπραντ Πιτ.
1. Για τα μάτια σου μόνο (For Your Eyes Only, 1981) – Μετέωρα
Ο Τζέιμς Μποντ έφτασε στα Μετέωρα το 1981 και ξαφνικά οι ιεροί βράχοι έγιναν σκηνή κατασκοπευτικής αγωνίας. Η αναρρίχηση του Ρότζερ Μουρ προς τη Μονή της Αγίας Τριάδας παραμένει μία από τις πιο αγχωτικές σκηνές της σειράς.
Τα Μετέωρα δεν χρειάστηκαν σκηνογραφία. Το τοπίο επιβλήθηκε μόνο του. Η αντίθεση ανάμεσα στην πνευματικότητα του χώρου και στη βία της πλοκής δημιούργησε μια ένταση σχεδόν μεταφυσική. Για πολλούς θεατές στο εξωτερικό, εκείνη ήταν η πρώτη εικόνα της ηπειρωτικής Ελλάδας.
2. Ποτέ την Κυριακή (Never on Sunday, 1960) – Πειραιάς & Αθήνα
Η Μελίνα Μερκούρη δεν υποδύθηκε την Ελλάδα. Ήταν η Ελλάδα. Ο Ζυλ Ντασέν κινηματογράφησε τον Πειραιά χωρίς φίλτρα ταβερνάκια, λιμάνι, εργάτες, καθημερινότητα.
Το «Τα Παιδιά του Πειραιά» του Μάνου Χατζιδάκι κέρδισε Όσκαρ και έγινε παγκόσμιο σύμβολο. Η Αθήνα του ’60 μπήκε στον διεθνή πολιτιστικό χάρτη με τον πιο ζωντανό τρόπο.
3. Mamma Mia! (2008) – Σκόπελος & Πήλιο
Η πιο φωτεινή Ελλάδα που είδαμε ποτέ στη μεγάλη οθόνη. Η Σκόπελος, η Σκιάθος και η Νταμούχαρη στο Πήλιο μετατράπηκαν σε σκηνικό απόλυτης ευφορίας.
Το εκκλησάκι του Άη Γιάννη στο Καστρί έγινε παγκόσμιος προορισμός, οι Σποράδες είδαν τις κρατήσεις να εκτοξεύονται και το ελληνικό καλοκαίρι ταυτίστηκε με μουσική και χαμόγελα. Δεν ήταν σύνθετη ταινία. Ήταν όμως κινηματογραφική διαφήμιση υψηλής αισθητικής.
4. Το Παιδί και το Δελφίνι (Boy on a Dolphin, 1957) – Ύδρα
Η πρώτη μεγάλη αμερικανική παραγωγή που γύρισε στην Ελλάδα. Η Σοφία Λόρεν να αναδύεται από τα νερά της Ύδρας έγινε εμβληματική εικόνα.
Το νησί, τότε ακόμα ήσυχο και αυθεντικό, μετατράπηκε σε διεθνές σημείο αναφοράς. Η 20th Century Fox αξιοποίησε το λιμάνι, τα αρχοντικά και το φως χωρίς υπερβολές. Η Ύδρα δεν «έπαιξε» ρόλο. Ήταν ο εαυτός της και από τότε δεν έφυγε ποτέ από το κινηματογραφικό ραντάρ.
5. Το Μαντολίνο του Λοχαγού Κορέλι (Captain Corelli’s Mandolin, 2001) – Κεφαλλονιά
Η Κεφαλλονιά έγινε σκηνή έρωτα και πολέμου. Ο Νίκολας Κέιτζ και η Πενέλοπε Κρουζ έφεραν στη μεγάλη οθόνη μια ιστορία που ανέδειξε όχι μόνο την ομορφιά του Ιονίου αλλά και την τραγική μνήμη του τόπου.
Ο Μύρτος και η Σάμη κινηματογραφήθηκαν με τρόπο που άφησε αποτύπωμα. Μετά την ταινία, οι αφίξεις αυξήθηκαν θεαματικά. Η Κεφαλλονιά καθιερώθηκε ως «το νησί του Κορέλι».
6. Πριν τα Μεσάνυχτα (Before Midnight, 2013) – Μεσσηνία
Η Μεσσηνία δεν χρησιμοποιήθηκε ως καρτ-ποστάλ, αλλά ως καθρέφτης τοπίου. Ο Ίθαν Χοκ και η Ζιλί Ντελπί περπατούν στην Καρδαμύλη και στην Πύλο, μιλούν για τον χρόνο και τον έρωτα και η φύση συμμετέχει σιωπηλά.
Η πέτρα, οι ελιές, το φως του καλοκαιριού λειτουργούν σαν τρίτος χαρακτήρας. Η Ελλάδα εδώ είναι ήρεμη, γήινη, σχεδόν υπαρξιακή.
7. Χωρίς Ταυτότητα (The Bourne Identity, 2002) – Μύκονος
Το φινάλε της ταινίας βρίσκει τον Τζέισον Μπορν στη Μύκονο. Μετά από καταδιώξεις και ένταση, η εικόνα των λευκών σπιτιών και της θάλασσας λειτουργεί σαν λύτρωση.
Η Μύκονος παρουσιάζεται ως καταφύγιο και για λίγα λεπτά,το νησί γίνεται τόπος επανεκκίνησης. Μικρή συμμετοχή, μεγάλη όμως επίδραση.
8. Αλέξης Ζορμπάς (Zorba the Greek, 1964) – Κρήτη
Η ταινία που ταύτισε την Ελλάδα με το συρτάκι. Ο Άντονι Κουίν δημιούργησε έναν ήρωα που ξεπέρασε το έργο.
Η παραλία του Σταυρού στα Χανιά έγινε σύμβολο. Η μουσική του Μίκη Θεοδωράκη ταξίδεψε παντού. Ο «Ζορμπάς» δεν έκανε την Κρήτη απλώς φόντο την έκανε βίωμα.
9. Lara Croft: The Cradle of Life (2003) – Σαντορίνη
Η Αντζελίνα Τζολί έφερε τη δράση στην καλντέρα. Η Σαντορίνη παρουσιάστηκε ως τόπος μυστηρίου και περιπέτειας.
Η μορφολογία του νησιού, το ηφαίστειο και τα στενά της Οίας λειτούργησαν ιδανικά για μια παραγωγή μεγάλου βεληνεκούς. Το Αιγαίο απέδειξε ότι μπορεί να υποστηρίξει και blockbusters.
10. Glass Onion (2022) – Πόρτο Χέλι & Σπέτσες
Το Amanzoe στο Πόρτο Χέλι και οι Σπέτσες φιλοξένησαν μια από τις μεγαλύτερες παραγωγές της εποχής του streaming.
Η Ελλάδα παρουσιάστηκε ως τόπος σύγχρονης πολυτέλειας. Το τοπίο δεν ήταν απλώς παραδοσιακό ηταν κομψό, επίκαιρο, διεθνές.
11. Η Χαμένη Κόρη (The Lost Daughter, 2021) – Σπέτσες
Η πιο εσωτερική κινηματογραφική χρήση της Ελλάδας. Οι Σπέτσες εκτός σεζόν, ήσυχες, σχεδόν μελαγχολικές.
Η Ολίβια Κόλμαν κινείται σε ένα τοπίο που αντανακλά την ψυχολογία της. Το ελληνικό φως εδώ δεν είναι τουριστικό, είναι απογυμνωτικό.
Από την Ύδρα της Σοφίας Λόρεν μέχρι τις σύγχρονες υπερπαραγωγές, η Ελλάδα δεν υπήρξε ποτέ απλώς σκηνικό έγινε κομμάτι της ιστορίας.
Και όσο το φως της παραμένει αυτό που είναι, οι κάμερες θα συνεχίσουν να επιστρέφουν.-