Ανασύρθηκαν νεκροί ο επισμηναγός Ιωάννης Μυλωνάς και ο ανθυποσμηναγός Ιωάννης Καρασάββας
Η Ελλάδα βρισκόταν στην καρδιά ενός ακόμη δύσκολου καλοκαιριού. Ο Ιούλιος του 2000 είχε ξεκινήσει με υψηλές θερμοκρασίες, ξηρασία και δεκάδες πυρκαγιές να εκδηλώνονται καθημερινά σε ολόκληρη τη χώρα. Για τα πληρώματα της Πολεμικής Αεροπορίας, που επιχειρούσαν με τα πυροσβεστικά Canadair, η περίοδος αυτή αποτελούσε την πιο απαιτητική αποστολή κάθε χρόνου.
Το πρωί του Σαββάτου, 15 Ιουλίου 2000, νέα μεγάλη πυρκαγιά ξέσπασε στο νότιο Πήλιο, στην ευρύτερη περιοχή της Αργαλαστής και του Λαύκου. Οι ισχυροί άνεμοι και η μορφολογία του εδάφους δυσκόλευαν ιδιαίτερα τις επίγειες δυνάμεις, ενώ οι φλόγες εξαπλώνονταν γρήγορα μέσα στο πευκοδάσος, απειλώντας κατοικημένες περιοχές.
Το Κέντρο Επιχειρήσεων έδωσε εντολή για άμεση απογείωση πυροσβεστικών αεροσκαφών από τη Νέα Αγχίαλο. Ανάμεσά τους βρισκόταν και το Canadair CL-215-1A10 με σειριακό αριθμό (s/n – MSN) 1048, ένα από τα αεροσκάφη που για χρόνια αποτελούν εως και σήμερα τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής αεροπυρόσβεσης. Το συγκεκριμένο αεροσκάφος είχε κατασκευαστεί το 1974 και υπηρετούσε επί δεκαετίες την Πολεμική Αεροπορία σε αμέτρητες επιχειρήσεις κατάσβεσης.
Στο πιλοτήριο βρίσκονταν δύο έμπειροι ιπτάμενοι.
Κυβερνήτης ήταν ο επισμηναγός, Ιωάννης Μυλωνάς, ένας χειριστής με σημαντική εμπειρία στις πτήσεις χαμηλού ύψους και στις αποστολές αεροπυρόσβεσης.
Δίπλα του, στη θέση του συγκυβερνήτη, ο ανθυποσμηναγός Ιωάννης Καρασάββας, νεότερος σε ηλικία πλήρως εκπαιδευμένος στο ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον επιχειρήσεων των Canadair.
Οι δύο αεροπόροι γνώριζαν καλά ότι η αποστολή τους ήταν από τις δυσκολότερες λόγο του ιδιόμορφου του εδάφους. Οι πτήσεις αεροπυρόσβεσης πραγματοποιούνται σε ύψη που πολλές φορές δεν ξεπερνούν λίγες δεκάδες μέτρα από το έδαφος, μέσα σε καπνό, αναταράξεις, υψηλές θερμοκρασίες και συνεχώς μεταβαλλόμενους ανέμους.
Το CL-215 δεν είναι ένα συνηθισμένο αεροπλάνο. Πρόκειται για ένα βαρύ αμφίβιο αεροσκάφος σχεδιασμένο αποκλειστικά για πυρόσβεση. Όταν μεταφέρει πλήρες φορτίο νερού, η μάζα του αυξάνεται σημαντικά, ενώ οι χειρισμοί σε χαμηλό ύψος απαιτούν απόλυτη ακρίβεια. Δεν υπάρχουν περιθώρια λάθους.
Λίγη ώρα μετά την απογείωση από τη Νέα Αγχίαλο, το πλήρωμα έφθασε πάνω από την περιοχή της πυρκαγιάς. Οι επίγειες δυνάμεις είχαν ήδη ξεκινήσει την προσπάθεια περιορισμού των μετώπων, ενώ και άλλα εναέρια μέσα επιχειρούσαν στην περιοχή.
Το Canadair άρχισε να εκτελεί τις πρώτες διελεύσεις πάνω από το πύρινο μέτωπο.
Οι κάτοικοι των γύρω χωριών παρακολουθούσαν τις προσπάθειες των πληρωμάτων, βλέποντας τα μεγάλα κίτρινα αεροσκάφη να περνούν εξαιρετικά χαμηλά πάνω από τις πλαγιές του Πηλίου.
Η αποστολή απαιτούσε οι χειριστές να ευθυγραμμιστούν με το μέτωπο της φωτιάς, να μειώσουν ύψος και ταχύτητα, να σταθεροποιήσουν το αεροσκάφος και να πραγματοποιήσουν τη ρίψη νερού στο ακριβές σημείο όπου υπήρχε η μεγαλύτερη ένταση της πυρκαγιάς.
Οι συνεχείς αλλαγές του ανάγλυφου καθιστούσαν κάθε διέλευση ιδιαίτερα επικίνδυνη.
Η σύγκρουση ήταν βίαιη και το αεροσκάφος τυλίχθηκε στις φλόγες
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, κατά τη διάρκεια μιας χαμηλής προσέγγισης για ρίψη νερού, το CL-215 πετούσε σε εξαιρετικά μικρό ύψος όταν η δεξιά πτέρυγα προσέκρουσε στην πλαγιά του βουνού. Η επαφή ήταν αρκετή ώστε το αεροσκάφος να χάσει ακαριαία τον έλεγχο. Μέσα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα συνετρίβη στο έδαφος και ακολούθησε ισχυρή έκρηξη και πυρκαγιά.
Ορισμένες μεταγενέστερες αναφορές κάνουν λόγο για αρχική επαφή με δέντρο πριν από την πρόσκρουση στην πλαγιά, όμως αυτή η λεπτομέρεια δεν επιβεβαιώνεται, δεν περιλαμβάνεται στις συνοπτικές καταγραφές του δυστυχήματος.
Το πλήρωμα δεν είχε κανένα ουσιαστικό περιθώριο αντίδρασης.
Η σύγκρουση ήταν βίαιη και το αεροσκάφος τυλίχθηκε αμέσως στις φλόγες. Οι δύο χειριστές έχασαν τη ζωή τους εν ώρα καθήκοντος, εκτελώντας αποστολή προστασίας ανθρώπων, δασών και οικισμών.
H επιχείρηση διάσωσης και οι πρώτες ώρες μετά από τη συντριβή
Λίγα δευτερόλεπτα μετά την πρόσκρουση του Canadair CL-215 (MSN/SN 1048) στην πλαγιά κοντά στην Αργαλαστή, η περιοχή σείστηκε από την έκρηξη. Το φορτίο καυσίμων και η σύγκρουση υψηλής ενέργειας προκάλεσαν άμεση ανάφλεξη του αεροσκάφους, το οποίο καταστράφηκε ολοσχερώς.
Για όσους βρίσκονταν εκείνη την ώρα στην περιοχή της πυρκαγιάς, το θέαμα ήταν σοκαριστικό. Πυροσβέστες, εθελοντές και κάτοικοι που συμμετείχαν ή παρακολουθούσαν την επιχείρηση αντιλήφθηκαν σχεδόν αμέσως ότι ένα από τα πυροσβεστικά αεροσκάφη είχε χαθεί. Οι πρώτοι καπνοί από τη συντριβή υψώθηκαν σε μικρή απόσταση από το ενεργό μέτωπο της φωτιάς, δυσκολεύοντας την άμεση πρόσβαση των σωστικών συνεργείων.
Σε κάθε επιχείρηση αεροπυρόσβεσης υπάρχει συνεχής επικοινωνία μεταξύ των πληρωμάτων, των συντονιστών εναέριας κυκλοφορίας και του Κέντρου Επιχειρήσεων. Όταν ένα αεροσκάφος σταματήσει να απαντά στις κλήσεις ή δεν εμφανιστεί ξανά μετά από μια διέλευση, ενεργοποιείται αμέσως διαδικασία αναζήτησης. Αυτό συνέβη και στην περίπτωση του CL-215.
Οι ασύρματες κλήσεις προς το πλήρωμα δεν έλαβαν απάντηση. Μέσα σε ελάχιστα λεπτά έγινε σαφές ότι δεν επρόκειτο για απλή διακοπή επικοινωνίας.
Άλλα εναέρια μέσα που επιχειρούσαν στην περιοχή εντόπισαν το σημείο της πρόσκρουσης, ενώ ενημερώθηκαν άμεσα οι επίγειες δυνάμεις.
Το σημείο όπου κατέπεσε το αεροσκάφος ήταν δύσβατο. Η ορεινή μορφολογία του νοτίου Πηλίου, η έντονη βλάστηση και η συνεχιζόμενη πυρκαγιά δυσχέραιναν σημαντικά την προσέγγιση. Παρ’ όλα αυτά, πυροσβέστες και διασώστες κινήθηκαν προς τα συντρίμμια όσο το δυνατόν γρηγορότερα.
Μια σκληρή διαπίστωση
Όταν τα πρώτα συνεργεία έφτασαν στο σημείο, διαπίστωσαν ότι δεν υπήρχε δυνατότητα διάσωσης.
Η σφοδρότητα της πρόσκρουσης και η πυρκαγιά που ακολούθησε είχαν προκαλέσει την ολοκληρωτική καταστροφή του αεροσκάφους. Οι δύο αεροπόροι είχαν χάσει τη ζωή τους κατά τη σύγκρουση.
Για τους διασώστες, τέτοιες στιγμές είναι από τις δυσκολότερες που καλούνται να αντιμετωπίσουν. Παρά την εμπειρία τους, η απώλεια πληρώματος που επιχειρεί για να προστατεύσει ζωές και περιουσίες έχει πάντοτε ιδιαίτερο συναισθηματικό βάρος.
Στη συνέχεια επιβεβαιώθηκε πως το αεροσκάφος είχε συντριβεί.
Λίγο αργότερα ήρθε και η πλέον δυσάρεστη είδηση: οι δύο χειριστές ήταν νεκροί.