Με την έξοδό του στο Αιγαίο η Τουρκία επιδιώκει μια ελεγχόμενη ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Του Διονύση Ζακυνθινού
Στην ελληνοτουρκική κρίση του 1976 ο Ανδρέας Παπανδρέου φώναζε: «Βυθίσατε το Χόρα». Κατά μια εκδοχή, το έκανε κατόπιν συμφωνίας με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή.
Ο Πέτρος Μολυβιάτης, ένας από τους πιο στενούς συνεργάτες του Καραμανλή, το διέψευσε, λέγοντας ότι απλώς ενημέρωσε τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ, που ήταν σε περιοδεία στη Θράκη, ότι το «Χόρα» θα έμπαινε στην ελληνική υφαλοκρηπίδα.
Ο Παπανδρέου ρώτησε εάν ο Καραμανλής έκρινε σκόπιμο να διακόψει την περιοδεία του, με τον Μολυβιάτη να του απαντά ότι αυτό ήταν δικό του θέμα.
Μερικά χρόνια αργότερα, ο Παπανδρέου είπε στη Βουλή: «Έχω πολλές φορές δεχθεί τα πυρά και της Κυβέρνησης και του Τύπου πάνω σ’ αυτό το σύνθημα. Είμαι δυστυχώς δεσμευμένος και δεν είμαι σε θέση να μιλήσω, οποιαδήποτε φθορά και αν αυτό επιφέρει, γιατί σέβομαι κοινές αποφάσεις σε κρίσιμα θέματα».
Η κρίση του Μαρτίου του 1987
Τον Μάρτιο του 1987 η Τουρκία προαναγγέλλει τον απόπλου του «Σισμίκ» για την πραγματοποίηση ερευνών στο Αιγαίο.
Στην Αθήνα σημαίνει συναγερμός. Ο Παπανδρέου, πλέον ο ίδιος πρωθυπουργός, με ένα δραματικό διάγγελμα διαμηνύει, εμμέσως πλην σαφώς, ότι εάν το «Σισμίκ» εισέλθει στα ελληνικά χωρικά ύδατα θα βυθιστεί.
Οι Ένοπλες Δυνάμεις τίθενται σε πολεμική ετοιμότητα, ενώ ο κόσμος πανικόβλητος αδειάζει τα σούπερ – μάρκετ.
Παράλληλα, σε μια κίνηση υψηλού συμβολισμού και πολιτικού ρίσκου ο Παπανδρέου στέλνει τον Κάρολο Παπούλια στη Σόφια, μεταφέροντας προσωπικό μήνυμα στον τότε πρόεδρο της Βουλγαρίας Τεοντόρ Ζίφκοφ, ο οποίος τον καθησυχάζει ότι η χώρα του δεν πρόκειται να κινηθεί εναντίον της Ελλάδας.
Στο μεταξύ, στην Αθήνα έχει συγκροτηθεί ένα αρραγές μέτωπο. Στο Εθνικό Κέντρο Επιχειρήσεων πραγματοποιείται σύσκεψη υπό τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας με τη συμμετοχή όλων των πολιτικών αρχηγών.
Ενδεικτικό στοιχείο της εθνικής ενότητας που επικρατεί είναι το γεγονός ότι επικεφαλής του στόλου στο βόρειο Αιγαίο τοποθετείται ο Γρηγόρης Δεμέστιχας, ο οποίος ανήκει στη Νέα Δημοκρατία. Έχει την εντολή να χτυπήσει πρώτος, εάν χρειαστεί.
Από τη σύντομη αυτή αναδρομή αντιλαμβάνεται κανείς ότι στο (όχι και τόσο μακρινό) παρελθόν υπήρξε μια εποχή που η συνεννόηση των πολιτικών δυνάμεων σε κρίσιμες περιόδους για τα εθνικά θέματα αντιμετωπιζόταν ως μια αυτονόητη και αναγκαία συνθήκη. Γιατί όχι και τώρα;
Στις μέρες μας, η Τουρκία έβγαλε πάλι το «ΠΙΡΙ ΡΕΪΣ» στο Αιγαίο για έρευνες, καθώς ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος ματαίωσε τη συνάντησή του με τον Κυριάκο Μητσοτάκη στη Νέα Υόρκη, φαίνεται να επιδιώκει μια ελεγχόμενη ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, μετά από τα «ήρεμα νερά».
Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να αποφύγουμε μια νέα κλιμάκωση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, ενώ αν ο μη γένοιτο οδηγηθούμε στα πρόθυρα πολέμου με την Τουρκία το ζητούμενο είναι να υπάρξει η ίδια αποφασιστικότητα και η απαιτούμενη εθνική συναίνεση, όπως έγινε το 1987.
Πάντως, ας έχουμε στο πίσω μέρος του μυαλού μας ότι δεν πρέπει να ξαναζήσουμε την τραγωδία των Ιμίων.
