Μητέρα… η πρώτη μας ασφάλεια, η πρώτη μας σύγκρουση, η πρώτη μας αλήθεια.
Της Ντόρας Ρογδάκη
Υπάρχει μια πολύ συγκεκριμένη στιγμή στη ζωή μιας γυναίκας που καταλαβαίνει ότι η μητέρα της δεν ήταν ποτέ απλώς “η μαμά της”. Ήταν ο πρώτος της καθρέφτης, ο πρώτος της editor, ο πρώτος άνθρωπος που έβλεπε το rough draft πριν βγει η τελική έκδοση στον κόσμο.
Οι περισσότερες σχέσεις μητέρας και παιδιού δεν μοιάζουν με εκείνες τις τηλεοπτικές εκδοχές όπου όλα είναι τρυφερότητα, σωστές συμβουλές και αγκαλιές σε κουζίνες με ζεστό φωτισμό. Κάποιες είναι θορυβώδεις, κάποιες αυστηρές, κάποιες σχεδόν πολιτικές συμμαχίες επιβίωσης. Άλλες βασίζονται στην υπερπροστασία, άλλες στην απόσταση. Και κάπου ανάμεσα, υπάρχουν εκείνες οι σχέσεις που λειτουργούν σαν αργή γλυπτική πάνω στον χαρακτήρα ενός παιδιού — όχι πάντα διακριτικά, αλλά αποτελεσματικά.
Η δική μου μητέρα είχε μια σχεδόν ενοχλητική ικανότητα να βλέπει ποια μπορούσα να γίνω πριν το καταλάβω εγώ. Και ίσως ακόμη πιο ενοχλητική, να εντοπίζει τα “κακά” χαρακτηριστικά μου προτού τα βαφτίσει ο κόσμος personality traits. Την ανυπομονησία. Την υπερηφάνεια. Την τάση να φεύγω μπροστά χωρίς να υπολογίζω συντρίμμια. Εκείνη τα είδε νωρίς. Τα φιλτράρισε. Τα πολέμησε με τρόπο σχεδόν αθόρυβο — όχι πάντα τρυφερά, αλλά σχεδόν πάντα δίκαια.
Οι μητέρες, άλλωστε, δεν μεγαλώνουν παιδιά μόνο με αγάπη. Τα μεγαλώνουν με παρατήρηση.
Και πριν από τις μεγάλες συζητήσεις περί ψυχολογίας και ενηλικίωσης, υπάρχει η καθημερινότητα. Η εξαντλητικά πρακτική, σχεδόν αόρατη φροντίδα που χτίζει έναν άνθρωπο χωρίς να το αντιλαμβάνεται. Το πρωινό ξύπνημα για το σχολείο. Τα ρούχα — στη δική μου περίπτωση, όχι πάντα με ιστορική επιτυχία. Το φαγητό, το κολατσιό, η υγιεινή, οι συζητήσεις με δασκάλους και καθηγητές, η συνεχής διαχείριση μιας μικρής ζωής που ακόμη δεν ξέρει να διαχειρίζεται τον εαυτό της.
Και μετά έρχεται η εφηβεία, αυτή η μικρή κοινωνική καταστροφή που οι μητέρες καλούνται να επιβιώσουν σαν διπλωμάτες σε εμπόλεμη ζώνη. Οι πρώτες παράλογες σκέψεις για σχέσεις. Τα αγόρια που φάνταζαν έρωτες ζωής επί τρεις εβδομάδες. Οι φίλες που γίνονταν οικογένεια και μετά ξένες μέσα σε έναν μήνα. Οι υπαρξιακές αναλύσεις για το μέλλον στις έντεκα το βράδυ, συνήθως στην κουζίνα. Και πάντα μια μητέρα απέναντι, να ακούει πολύ περισσότερα απ’ όσα ίσως ήθελε ποτέ να μάθει.
Το παράξενο είναι πως μεγαλώνοντας δεν μειώνεται ο ρόλος της. Αλλάζει είδος.
Στην ενηλικίωση, η μητέρα σταματά να σου κρατά το χέρι και αρχίζει να κρατά την ψυχραιμία του δωματίου. Είναι εκεί όταν ψάχνεις δουλειά, όταν αποτυγχάνεις, όταν χτίζεις κάτι δικό σου και κανείς ακόμη δεν πιστεύει αρκετά σε αυτό. Είναι εκεί στις μεταβάσεις — στις πιο ακριβές και δύσκολες περιόδους της ζωής ενός ανθρώπου. Όχι απαραίτητα με μεγάλες ομιλίες. Συχνά με κάτι πιο πολύτιμο: σταθερότητα.
Κάποια στιγμή καταλαβαίνεις ότι η μητέρα σου δεν σε διαμόρφωσε μόνο μέσα από όσα έκανε σωστά. Αλλά και μέσα από τις ατέλειες, τις συγκρούσεις, τις υπερβολές, τις στιγμές που σε εκνεύριζε επειδή είχε δίκιο λίγο νωρίτερα απ’ όσο ήσουν έτοιμη να αντέξεις.
Και ίσως αυτή να είναι τελικά η πιο ακριβής μορφή αγάπης. Όχι να μεγαλώνεις ένα παιδί για να σε αγαπά. Αλλά να το προετοιμάζεις ώστε κάποτε να αντέξει τον κόσμο — ακόμη κι αν για χρόνια σε παρεξηγεί γι’ αυτό.
Στη Γιορτή της Μητέρας, μη μείνετε μόνο στο «Χρόνια Πολλά». Σκεφτείτε λίγο περισσότερο τη γυναίκα που λέτε μαμά.
*Η Ντόρα Ρογδάκη είναι Event Planner.
