Συχνά, η πιο σκληρή κριτική για τις γυναίκες έρχεται από άλλες γυναίκες, οι οποίες χρησιμοποιούν τη δική τους απραξία ή τις δικές τους ανασφάλειες ως μέτρο σύγκρισης για όλο το φύλο.
Της Τζοάννας Γιαννοπούλου
Συχνά ακούμε την άποψη ότι οι άνδρες είναι πιο ικανοί επειδή κατέχουν περισσότερο πλούτο και ηγετικές θέσεις. Αυτή η ανάγνωση όμως αγνοεί την αφετηρία του αγώνα: οι γυναίκες δεν άργησαν να γίνουν ικανές, άργησαν να αποκτήσουν το δικαίωμα να το αποδείξουν (και πολλές άλλες ακόμα παλεύουν για τα αυτονόητα).
Όταν κάποιες γυναίκες αποδέχονται την ιδέα της κατωτερότητας, συχνά πέφτουν στην παγίδα να συγκρίνουν αποτελέσματα χωρίς να υπολογίζουν τα εμπόδια. Σύμφωνα με την Έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας 2024 , καμία χώρα στον κόσμο δεν παρέχει ακόμη πλήρως ίσες ευκαιρίες. Αν οι άνδρες φαίνονται πιο πλούσιοι, είναι γιατί για αιώνες οι γυναίκες απαγορευόταν να έχουν δική τους περιουσία, τραπεζικό λογαριασμό ή ακόμα και να εργαστούν χωρίς την άδεια του συζύγου κάτι που ισχύει ακόμα και σήμερα σε τουλάχιστον 15 χώρες Παγκοσμίως. Στον δυτικό κόσμο, το επιχείρημα των CEO θέσεων καταρρίπτεται από τη στατιστική. Στην Ελλάδα, οι γυναίκες CEO αποτελούν μόλις το 14%, ενώ το μισθολογικό χάσμα παραμένει στο 13%. Αυτό δεν οφείλεται σε έλλειψη ικανότητας, αλλά στα στερεότυπα που θέλουν τη γυναίκα να επωμίζεται το κύριο βάρος της φροντίδας του σπιτιού και των παιδιών.
Τι απαντάμε;
Σε όσες λένε «είμαστε κατώτερες, ας το παραδεχτούμε», η απάντηση είναι η ιστορία:
- Η καθυστέρηση δεν είναι ανικανότητα: Οι γυναίκες απέκτησαν δικαίωμα ψήφου και πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση μόλις τον περασμένο αιώνα. Οι άνδρες είχαν ένα προβάδισμα χιλιάδων ετών θεσμικής στήριξης.
- Τα «Πρέπει» και τα «Μη»: Από την παιδική ηλικία, τα κορίτσια μεγαλώνουν με την ενθάρρυνση να είναι συμπαθητικά και φροντιστικά, ενώ τα αγόρια να είναι ηγέτες και διεκδικητικοί. Αυτό δημιουργεί μια τεχνητή διαφορά στην αυτοπεποίθηση, όχι στην ευφυΐα.
Η γιορτή της γυναίκας δεν είναι για λουλούδια και μπουζούκια , αλλά μια υπενθύμιση για έναν αγώνα διαρκείας. Δεν είμαστε «κατώτερες»· είμαστε απλώς οι άνθρωποι που αναγκάστηκαν να τρέξουν μαραθώνιο με βαρίδια στα πόδια.
Συχνά, η πιο σκληρή κριτική για τις γυναίκες έρχεται από άλλες γυναίκες, οι οποίες χρησιμοποιούν τη δική τους απραξία ή τις δικές τους ανασφάλειες ως μέτρο σύγκρισης για όλο το φύλο.
Αυτή η στάση για μένα τουλάχιστον είναι ένας εσωτερικευμένος μισογυνισμός. Είναι πιο εύκολο να πεις «είμαστε κατώτερες» παρά να παραδεχτείς ότι φοβάσαι να προσπαθήσεις ή ότι ζηλεύεις εκείνες που τολμούν. Είναι βολικό, σχεδόν ανακουφιστικό, για κάποιες γυναίκες να υιοθετούν το αφήγημα της κατωτερότητας. Γιατί αν δεχτείς ότι το φύλο σου είναι εκ φύσεως ανίκανο για μεγάλα πράγματα, τότε έχεις την τέλεια δικαιολογία για τη δική σου στασιμότητα. Όταν μια γυναίκα υποβιβάζει το φύλο της, ισχυριζόμενη ότι οι γυναίκες “σκέφτονται πονηρά” ή “δεν κάνουν για ηγέτες”, στην πραγματικότητα δεν μιλάει για όλες μας… μιλάει για τον δικό της περιορισμένο ορίζοντα. Είναι μια προσπάθεια να νιώσει καλά, υποτιμώντας εκείνες που αποφάσισαν να σπάσουν το καλούπι.
Η ειρωνεία είναι προφανής: χρησιμοποιούν την ελευθερία λόγου που κέρδισαν οι “ικανές” γυναίκες του παρελθόντος, μόνο και μόνο για να πείσουν ότι δεν την αξίζουν.
Ας μην μπερδεύουμε, λοιπόν, την έλλειψη προσωπικού οράματος με τη συλλογική γυναικεία ικανότητα. Το ότι κάποια δεν μπορεί να δει πάνω από τον φράχτη της, δεν σημαίνει ότι ο κόσμος τελειώνει εκεί.
Όσο αναπαράγουμε το αφήγημα του αδύναμου φύλου για να δικαιολογήσουμε τις δικές μας ανασφάλειες, τόσο προσφέρουμε άλλοθι σε μια κοινωνία που βολεύεται να μας κρατά στο περιθώριο.
Η επιτυχία μιας γυναίκας δεν είναι απειλή, είναι απόδειξη. Αντί λοιπόν να κρίνουμε με βάση τον φόβο ή τον φθόνο, ας αναρωτηθούμε τι θα είχε συμβεί αν όλες οι γυναίκες πριν από εμάς είχαν πιστέψει ότι είναι κατώτερες. Σήμερα δεν θα είχαμε καν τη φωνή να το συζητάμε. Η αλλαγή νοοτροπίας είναι η μόνη οδός.
Ας πάψουμε να υπονομεύουμε το μέλλον μας με ξεπερασμένα στερεότυπα και ας αρχίσουμε να στηρίζουμε την ικανότητα, από όπου κι αν προέρχεται. Γιατί στο τέλος της ημέρας, η ισότητα δεν κερδίζεται μόνο απέναντι στους άνδρες, αλλά και απέναντι στην ίδια μας την προκατάληψη.
