21 χρόνια μετά από την παράδοσή της στην κυκλοφορία αξίζει μια αναφορά σ’ αυτούς που συνέβαλαν στην κατασκευή της.
Του Διονύση Ζακυνθινού
Κι όμως, από τότε πέρασαν 21 χρόνια. Είκοσι ένα ολόκληρα χρόνια και σου φαίνεται σαν να ήταν χθες. Ήταν μια ηλιόλουστη μέρα Αυγούστου και στο οδόστρωμα της Γέφυρας Ρίου –Αντιρρίου είχε συγκεντρωθεί κόσμος και κοσμάκης.
Η ατμόσφαιρα ήταν πανηγυρική και συμβάδιζε με μια ονειρική χρονιά (το 2004) που ζούσε η Ελλάδα.
Ξεχώριζε η παρουσία του πρώην πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη, ο οποίος στάθηκε κοντά στον Γιώργο Σουφλιά που ως αρμόδιος υπουργός έκοψε την κορδέλα, δίπλα από τον τότε Αρχιεπίσκοπο, Μακαριστό, Χριστόδουλο.
Στην πρώτη γραμμή και ο Κώστας Λαλιώτης, που έψαχνε να βρει τον Νίκο Νικολόπουλο, λέγοντας δεξιά και αριστερά: «Πού είναι ο Νικολόπουλος που έλεγε ότι το έργο είναι μακέτα;».
Αξέχαστη μέρα, αλησμόνητες στιγμές, αλλά σημασία έχει να θυμόμαστε ότι στην πραγματικότητα τα (μικρά και μεγάλα) τεχνικά έργα δεν τα υλοποιούν οι πολιτικοί παράγοντες. Ούτε αυτοί που βάζουν τις τζίφρες για να γίνουν ούτε αυτοί που κόβουν τις κορδέλες όταν γίνουν, ασχέτως εάν σε κάποιες περιπτώσεις τα πρόσωπα είναι τα ίδια.
Ακόμη, όμως, κι όταν έχουν αλλάξει, άπαντες, πρώην και νυν, σπεύδουν να φωτογραφηθούν στα εγκαίνια τους για να διεκδικήσουν το μερίδιο της δόξης που (πιστεύουν ότι) τούς αναλογεί. Αυτό ακριβώς ζήσαμε εκείνη τη μέρα με τα εγκαίνια της Γέφυρας «Χαρίλαος Τρικούπης», όπως κανονικά λέγεται και δεν συνηθίσαμε να την αποκαλούμε έτσι. Πίσω από τα έργα, βρίσκονται στρατιές ανθρώπων που δούλεψαν γι’ αυτά.
Σύμφωνα με τον θρύλο, «σαρανταπέντε μάστοροι κι εξήντα μαθητάδες» έκτιζαν το γεφύρι της Άρτας, το οποίο «ολημερίς το κτίζανε, το βράδυ γκρεμιζόταν». Βέβαια, όσοι περνούν στις μέρες μας από την Άρτα διαπιστώνουν ότι, σε πείσμα του λαϊκού αφηγήματος, το διάσημο γεφύρι στέκει αγέρωχο στη θέση του.
Ασφαλώς η Γέφυρα Ρίου – Αντιρρίου δεν εμπίπτει στη σφαίρα του πασίγνωστου θρύλου, αλλά για την υλοποίηση της συνεισέφεραν επί χρόνια εκατοντάδες «μάστοροι», χιλιάδες «μαθητάδες», που δούλεψαν ακατάπαυστα, ανεξαρτήτως καιρικών συνθηκών και περιστάσεων, ώστε να ολοκληρωθεί εγκαίρως το μεγαλεπήβολο έργο, και να παραδοθεί μάλιστα προς χρήση πριν από την ώρα του.
Ο Ζαν Πολ Τεσαντιέ
Όμως, ένας ήταν υπεράνω όλων, ο «στρατηγός», κι αυτός δεν ήταν άλλος από τον Γάλλο Ζαν Πολ Τεσαντιέ, που συνέδεσε το όνομα του για πάντα με το εμβληματικό έργο.
Ο Τεσαντιέ γεννήθηκε το 1944 και ακολούθησε σπουδές πολιτικού μηχανικού στην Πολυτεχνική Σχολή και τη Σχολή Γεφυρών & Αψίδων στο Παρίσι.
Η ενασχόλησή του με τα μεγάλα έργα παραχώρησης τον έφερε, το 1986, στην Ελλάδα, με αφορμή την προκήρυξη διαγωνισμού για τη Γέφυρα Ρίου – Αντιρρίου, προτείνοντας την υπερθαλάσσια ζεύξη ως την πλέον δόκιμη (με βάση τα γεωφυσικά και γεωδυναμικά δεδομένα της περιοχής) μεταξύ των μεθόδων που προτείνονταν. Ηγήθηκε δε της ομάδας που υπέβαλε, το 1993, τη σχετική προσφορά.
Με την ίδρυση της ΓΕΦΥΡΑ Α.Ε., το 1995, ο Τεσαντιέ ανέλαβε (έως και το 2005) τον ρόλο του διευθύνοντος συμβούλου της εταιρείας, η οποία εκλήθη να υπογράψει τη σύμβαση παραχώρησης για την κατασκευή και λειτουργία του Έργου.
Η σύμβαση κατέστη ενεργή το 1997, με τη «Γέφυρα Χαρίλαος Τρικούπης» να παραδίδεται την παραμονή της έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων «ΑΘΗΝΑ 2004», τέσσερις μήνες νωρίτερα από το συμβατικό χρονικό όριο. Κατά τη διάρκεια της κατασκευής, ο Τεσαντιέ ανέλαβε και τον ρόλο του προέδρου της εταιρείας, τον οποίο διατήρησε έως το 2014.
Ο Τεσαντιέ έφυγε από τη ζωή το 2019, έχοντας ταυτιστεί όχι μόνο με το εμβληματικό έργο αλλά και με την Ελλάδα, την οποία αγάπησε, ενδεχομένως και σαν δεύτερη πατρίδα του.
Και πριν από λίγα χρόνια, το Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών του Πανεπιστημίου Πατρών αποδέχθηκε την ετήσια Δωρεά «Jean -Paul Teyssandier» της ΓΕΦΥΡΑ Α.Ε. ώστε να ενισχυθεί και υποστηριχθεί η διδασκαλία των προπτυχιακών μαθημάτων «Σχεδιασμός Γεφυρών» και «Σύνθεση και Σχεδιασμός Κατασκευών Οπλισμένου Σκυροδέματος», μέσω της προκήρυξης θέσεων κατηγορίας «Ακαδημαϊκοί Υπότροφοι Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών».
Ο Ασκληπιός Δημόγλου
Όλοι όσοι παρακολουθήσαμε από κοντά τα βήματα της κατασκευής ενός από τα σημαντικότερα έργα υποδομής της χώρας, ξεχωριστό και διεθνώς, θα θυμόμαστε και την ευγενική φυσιογνωμία του αρχιμηχανικού, αναπληρωτή διευθυντή του έργου, Ασκληπιού Δημόγλου, που πέθανε το 2018. Έναν χρόνο ακριβώς πριν από τον Ζαν Πολ Τεσαντιέ. Σαν να είχαν συμφωνήσει να φύγουν ο ένας μετά τον άλλον.
Προσηνής, χαμηλών τόνων, προσηλωμένος και αφοσιωμένος στη δουλειά του, ο Ασκληπιός Δημόγλου ουδέποτε επεδίωξε την προσωπική προβολή, ουδέποτε έστρεψε πάνω του συνειδητά τα φώτα της δημοσιότητας. Έβλεπε τον εαυτόν του σαν έναν απλό στρατιώτη, ταγμένο στο καθήκον, σε έναν κοινό στόχο που η ιεραρχία σήμαινε πολλά, όμως μπορεί να μην σήμαινε και τίποτα, υπό την έννοια ότι σε τόσο μεγάλα πρότζεκτ είναι ζωτικής σημασίας η συνδρομή ακόμη και του τελευταίου εργάτη, όπως το έσχατο γρανάζι σε μια καλοδουλεμένη μηχανή.
Εικάζουμε βάσιμα ότι μετά από την ολοκλήρωση της Γέφυρας ο Ασκληπιός Δημόγλου θα την καμάρωνε, όπως ένας πατέρας καμαρώνει το παιδί του και είναι περήφανος γι’ αυτό.
Όπως θα την χαίρονται και θα την καμαρώνουν σήμερα και οι επιστήμονες και οι εργάτες όλων ανεξαιρέτως των κλάδων και ειδικοτήτων, που έβαλαν το λιθαράκι τους στην ανέγερση της, με τη συνεισφορά τους να είναι το εντυπωσιακότερο εύσημο στα βιογραφικά τους. Άνθρωποι όπως ο τεχνικός διευθυντής του έργου, Παναγιώτης Παπανικόλας, αλλά και «δικά μας παιδιά», Πατρινόπουλα, όπως ο πολιτικός μηχανικός Δημήτρη Παπαντωνόπουλο και η μηχανολόγος, Τότα Μπαλοπούλου, που έχουν κάθε λόγο να χαίρονται για τη συνδρομή τους.
Ενδεικτική απολύτως η αναφορά στα πρόσωπά τους, συμβολική, ωστόσο, για όλους αυτούς τους (άγνωστους στους πολλούς) «μάστορες» που εργάστηκαν πυρετωδώς για να περνάμε σήμερα τη Γέφυρα και να τη θεωρούμε πλέον δεδομένη, ως αναπόσπαστο μέρος της ζωής μας.
Αν μη τι άλλο, όμως, η κατασκευή της συνιστά μια ωραία και συναρπαστική ιστορία, που δικαιούνται να την αφηγούνται στα παιδιά τους και στα εγγόνια τους, ξεκινώντας με τη φράση: «Δούλεψα κι εγώ εκεί»…
